Gazi Paşa’nın Kalpağı Amerika’da

16 Ağustos 1923 tarihli Vatan gazetesinin birinci sayfasında yayımlanan Arap harfli Türkçe haber:

Amerika mütefekkirlerinden (New York Times) muharriri Doktor Finley’in Ankara seyahati, Ankara ve Kalpak hakkında iki şiiri.

Son zamanlarda Ankara’yı ziyaret eden ecnebi misafirler arasında pek yüksek bir şahsiyet olan (New York Times) gazetesi muharrirlerinden olan Doktor Finley’in Ankara’da on beş gün kadar kaldıktan sonra dün İstanbul’a avdet etmiş ve akşamüzeri de Avrupa’ya müteveccihen hareket etmiştir.

Doktor Finley Amerika’nın en büyük mütefekkirleri arasındadır. Kendisi uzun müddet New York Maarif Nezaretini işgal etmiş ve sekiz on sene evvel Amerika Reisicumhurluğu için namzet gösterilirken isminden bahsedilmişti. Bu defa Harding’in vefatı üzerine tebdil edileceği bildirilen Londra sefiri için Doktor Finley namzet gösterilmektedir. Şimdi Amerika’nın en nüfuzlu gazetesinin muharriri sıfatıyla Doktor Finley Ankara’yı ziyareti şayanı ehemmiyettir.

Doktor Finley Ankara’dan avdetinden sonra matbaamızı ziyaret etmiş ve düşüncelerini anlatmıştır. Ankara’daki hükümet erkanının Amerika mütefekkirinin üzerinde pek iyi bir tesir bırakmıştır. Hatta hükümet merkezimiz hakkındaki düşüncelerini şiir ile tespit etmiştir. Doktor Finley ricamız üzerine bu şiiri bize vermiştir ki tercümesi aşağıdadır:

Ankara

Parlak bir ordu üstünde devasa bir kaya
Vaktiyle demir .. harsını tahrik etmiş;
Türk’ün zafer destanını okuya okuya
Alemde en meşhur yerine geçmiş..
Etrafındaki dağlar, yüce yeşil tepeler,
Yaz gurubunun o altın ışığıyla
Parlayıp ona “halk” tacı örerler.

Doktor Finley Mustafa Kemal Paşa ile mülakat ettikten bahis ile demiştir ki;
Bu gün Mustafa kemal Paşa ile görüşüyordum. Kendisine dışarıdan birisinin bir haber getirdiğini gördüm. Kemal Paşa’ya pek meşgul olduğunu söyledim. O da izcilerin reisi olduğunu ve dışarıda bir izci bir izci müfrezesini teftiş edeceğini söyledi. Bunun üzerine ben de Amerika izcilerinin heyeti idare azasından olduğumu be binaenaleyh Amerika izcilerine kendilerinden bir hediye göndermek istediğimi söyledim ve bu hediyenin de giydiği Kalpaklardan birisi olmasını rica ettim. Kemal Paşa bunun üzerine dedi ki:

– Pekala.. size Kalpaklarımdan birisini vereceğim. Siyah mı istersiniz yoksa renkli mi?

– Siz hangisini isterseniz verebilirsiniz. Mamafih bana tercih hakkını verirseniz renkli olmasını rica edeceğim.

Kemal Paşa bunun üzerine giydiği Kalpaklardan boz renginde olanını bana verdi. Ve kendisinin giydiği gibi giyilmesini rica etti.

Doktor Finley ile görüşen muharririmiz bu kalpağı ne yapacağını kendisinden sordu. Amerikan gazeteci dedi ki:

– Amerika’da izciler heyeti idaresinde bir müze vardır. Türkiye izciler reisinin kalpağını bu müzeye koyup teşhir edeceğiz. Bir yaftaya: “Türk izciler reisinin Amerika izcilerine hediyesidir” diye yazacağız. Doktor Finley Kemal Paşa’nın Kalpağı hakkında bir şiir yazmıştır. Amerika’da New York Times gazetesinde intişar edecek olan bu şiiri Doktor bize vermiştir. Tercümesini aşağıda yayımlıyoruz:

Kalpak

Türk’e cidden yakışan işte bu milli Kalpak
Hem zarif, hem de yine pek “pratik” dir almak
İrtifaı yüce bir tacı geçer oldukça,
Şapkadan şekli de heybetli durur kondukça,
Bu benim gönlümün serpuş olarak sevdiğidir
Çünkü bu Gazi Kemal’in de bugün giydiğidir.

Vatan gazetesi, 16 Ağustos 1923, sayfa: 1.