Büyük Önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün Tekirdağ Gezisi, 24 Ağustos 1928. Soldan sağa: Şükrü Kaya, Atatürk, Kılıç Ali, Salih Bozok

Fabrika İçin Yapılan Yatırımlardan Çok, Gençliğe Yapılan Yatırımlar Önemlidir

Halk arasında Atatürk’ün Milli Eğitim Bakanı olarak bilinen Cemal Hüsnü Taray ile, Etiler’deki evinde konuşuyoruz.. Sohbetimizin ağırlık noktası eğitim meselelerine kayıyor.. 

“Türkiye’de fabrika için yapılan yatırımlardan çok, gençliğe yapılan yatırımlar önemlidir. En bereketli yatırım eğitim yatırımıdır. Sanayileşmenin esası bilgidir. Bilgiye dayanmayan sanayi safsatadır” diyor Atatürk’ün Milli Eğitim Bakanı ve Atatürk’ün açtığı Eğitim seferberliğini şöyle anlatıyor: 

EĞİTİM SEFERBERLİĞİ 

“Atatürk 10 senede okuma yazma bilmeyen kalmayacak derdi. Yaşasaydı 10 senede bitirirdi. Ne yazık ki o günden bu yana hemen hemen hiçbir şey yapılmadı…Eğitim seferberliği demek; her bilenin bildiğini diğerine öğretmesidir. Eğitim Seferberliği Kampanyasını Atatürk kendisi başlattı. Başöğretmenlik görevini üzerine aldı. Sonra da herkes öğretmenliğe koştu. Herkes bir şey öğrenmek ve bir şeyler öğrenmek amacında idi. Millet mekteplerinin verdiği vesikalar iftihar konusu olurdu. Her bilen öğretmenlik yaptı. Evvela memurlar öğrendi. Ondan sonra da öğrendiklerini halka öğretmeye başladılar. Bütün devlet binaları gece dershane oluyordu. Okullar gece kapatılmazdı. Ayrıca hiçbir zaman kapatılmamalıdır.”

SANAYİ MEKTEPLERİ 

“Eğitim seferberliğinde üzerinde durulan iki önemli bölüm vardı; Sanayi mektepleri, millet mektepleri. Millet mekteplerine ağırlık veriliyordu. İş saatlerinden sonra okuma yazma öğretmek amacı ile açılan millet mekteplerinde her yaştan ve her sınıftan insanı yetiştirebilmek için, bu okullar iki gruba ayrılırdı. Birinci grupta ise, onlara faydalı olacak genel ilköğretim bilgileri verilirdi. Bir insana okuma yazma öğretmek pek bir şey ifade etmez. Okuma yazmayı öğrenen insanın okumaya devam etmesi için, ona hitap edecek seviyede kitap gerekir. Halkın seviyesine uygun bol ve ucuz kitap için geniş bir neşriyat kampanyası başladı.”

EĞİTİMİN ÖNEMİ

“Mecliste Maarif bütçesi en çok tenkit edilen bütçe olurdu. Çünkü en çok önem verilen bütçe idi. Mustafa Kemal, maarif işleri ile çok yakından ilgilenirdi. Mustafa Kemal’le beraber durmadan okul teftişlerine giderdik. 

Hükümet ve idarecilerinin mutlaka bilgi ve görgü sahibi olması gerekir. Atatürk’ün hükümet kurarken koyduğu prensipler maalesef bu gün mevcut değil. Atatürk’ten sonra menfi yerleştirme sistemi açıldı; bilenleri ayıklama, bilmeyenleri koyma yolu…”

MUTAT ZEVAT

“Atatürk’ün etrafında birçok adamlar vardı. Her akşam sofrasında aynı şahsiyetler görülürdü. Bir gün arkadaşlarla bir sohbet esnasında söz sofradan açılmıştı, Atatürk’ün sofrası bir üniversitedir. Devlet adamı olarak yetişecek gençleri bu sofraya yerleştirmek gerekir. Bugün oturanlara, yaptıkları hizmetlere göre, vatana hizmet tertibinden maaş bağlayalım dedim. Bu söz Ata’nın kulağına gitmiş. Bir gün yemek saatinden önce köşke çağrıldım.. Köşke gittiğim zaman, ‘beni vesayet altına alıyormuşsunuz, etrafımdaki insanları ayırıp yerine gençleri koyacakmışsınız’ diye söze başladı. Böyle bir niyetim olmadığını, masasının bir üniversite olması nedeni ile gençlerin faydalanmasını arzu ettiğimi belirttim. ‘Bak çocuk’ diyerek tekrar sözü aldı. ‘Bu adamlar davanın ne olacağını, nasıl biteceğini, benim akıbetimi bilmeden, bana güvenerek hayatlarını ortaya atmışlardır. Benim onlara karşı vefa borcum vardır. Hayatımdan sonra da hiçbir sıkıntıya düşmelerini istemem. Sizi mi evvel tanıyordum, onları mı?’ Onları cevabını verdim. Devam etti: ‘Devlet işlerini sizlere mi verdim, onlara mı?’ Kalktım elini öptüm ve af diledim.. Sonra ilâve etti; ‘Tanıdığın yetişecek gençler varsa, onlara sofram her zaman açıktır. Davet ederseniz beni sevindirirsiniz.’ “

Cemal Hüsnü’den yazan: Şükran Soner, Her Yönüyle Atatürk, Avni Altıner, 1981

Cemal Hüsnü Taray (1893, Kop, Gümüşhane – 11 Şubat 1975), Türk siyasetçi.

Lozan Üniversitesi Genel İktisat ve İçtimayat Fakültesi’ni bitirdi.

Bern Büyükelçiliği, Ziraat Bankası Genel Müdür Muavinliği, II.(Ara Seçim, İstifa: 10 Şubat 1925) ve III. Dönem Gümüşhane, V. Dönem (İstifa: 29 Ocak 1930) Bolu Milletvekilliği ile Millî Eğitim Bakanlığı yaptı.

Bekârdı.

Türkiye’nin Milletler Cemiyeti’ndeki ilk temsilcisi oldu.

(Wikipedia)