Aden’de Basılan ”Türk Bağımsızlığının Kurucusu” Kemal Paşa Posteri

Kıyıda köşede kalmış enfes bilgilerden bir tanesi daha; kaçırmayınız.

Cihan harbinin başlamasıyla İngiltere’de propaganda ofisi kurulmuştu. Koloni bürosuyla beraber çalışan bu ofisin amacı, filmler, kartpostallar, fotoğraflar yoluyla zihinlerde güçlü bir İngiliz propagandası oluşturmak, bu görsel ve psikolojik yoldan toplumları İngilizlerin en güçlü devlet olduğuna ve yalnızca İngiliz bayrağı altında oldukları zaman güvende olacaklarına inandırmaktı. Bunu yaparken bayrak, özgürlük, güçlü askerler, Tanrı, zenginlik gibi öğelere yer verilecek ve toplumların zihinlerindeki İngiliz sempatisi güçlendirilecekti.

Nitekim 1890-1913 yıllarında sadece Almanya’da 1.5 milyarın üzerinde kartpostal gönderilmiş ve haliyle bunun ne kadar güçlü olduğunu anlaşılmıştı. (2. Abdülhamid’e denk gelen bu dönemde Osmanlı coğrafyasında ise kartpostal kullanımı çok kısıtlıydı çünkü Padişah tarafından basın ve iletişime sıkı bir sansür uygulanıyordu.)

1916’ya gelindiğinde İngiliz İmparatorluğu’na bağlılığın, sempatinin pekişmesi için binlerce kartpostal basıldı ve dünyanın dört bir tarafına gönderildi. Kıbrıs’tan Afrika ülkelerine, Fiji’den Çin’e kadar üzerinde o toplumun diliyle yazılmış İngiliz propaganda kartları.(İngilizcenin 50 yılda nasıl küresel dil olduğu açık değil mi?)

İşte propagandanın bu kadar özenle ve güçlü bir şekilde yapıldığı dönemde, 1922’de İngilizlerin Propaganda Ofisi’ne gelen bir ihbar, İngilizleri telaşlandırdı. İhbarda, Yemen’in Aden bölgesinde Sevr’e karşı savaşan Mustafa Kemal Paşa’nın kartpostallarının Arap topraklarında elden ele dolaştığı, Kahire’de basılan ve ”Türk Bağımsızlığının Kurucusu” ismiyle Kemal Paşa’nın 2000 adet posterinden 700 tanesini Seyid Abdurrahman El-Gifri adlı bir tüccarın sattığı bildirilmekteydi. İhbar raporunda ”Böylesi bir fotoğraf, yüzü dışında bir anlam ifade etmemekte fakat Yemen’de bıraktığı etki farklı olabilir. En azından Yemen halkı, Türklerin eski gücünü kazandığını düşünebilir.” yazmaktaydı.

Kartpostalın iki tarafında silah ve kılıç, üst tarafında tayyare bulunur. Tayyareyi sürenin başında fes, önünde Türk bayrağı var. Bir kanadında ”Nasrunminallahi” diğer kanadında ”ve fethun garip” yani ”Yardım Allah’tandır ve Fetih yakındır” yazmaktadır. Kartın sağ ve sol alt kısımlarda ”Batal-ı İstiklal-i Türkiye” yani ”Türkiye’nin geleceğinin kurtarıcısı” ve tuğra biçiminde ”Mustafa Kemal” ve ”Mısır’daki Şubki kardeşler” yazmaktadır.

Bunun üzerine Yemen’in Abdali bölgesinin Sultanına İngiliz yetkililer, ”Arkadaşım Abdali Sultanına. Kemal Paşa’nın renkli baskılarının Aden’de satıldığını öğrendik. Böyle bir girişimin konusunu bölgenizde gözlemleyerek bize bildiriniz.” yazılmış, sonrasında satanlar bulunmuş ve tedbirler alınmıştı.

Tüm bu bilgiler Biritish Library, Indian Office Papers, IOR/R/20/A/3043 nolu arşivlerde kayıtlıdır.

Çalışmalarıyla bu bilgileri gün ışığına çıkaran Gülsüm Polat’a teşekkürler.