Atatürk’ün Fikir Fedaisi Falih Rıfkı Atay’ın Az Bilinen 13 Fotoğrafı

Falih Rıfkı’nın ölümü ardından, 24 Mart 1971 tarihinde Burhan Felek’in ”FALiH RIFKI ATAY’I KAYBETTİK” başlıklı yazısı:


Rıfkı Beyin ölümüyle Türk Basın âlemi son devrin en büyük nesir üstadını, en kuvvetli polemikçisini, ve şüphesiz en imanlı bir Atatürk devrimleri mü­dafiini kaybetti. Falih Rıfkı Beyin Atatürk Türkiyesine hizmeti daha Milli Mücadele devrinde Anadolu harekâtını cesaretle destek­lemesiyle başlar. Falih Bey bu kalem savaşını o andan ölümüne kadar şaş­madan, yorulmadan sürdürmüş bir aydın büyük muharrir idi. Uzun zaman yanında bulunduğu Atatürk’ün devrimlerinde onun emrinde ve izinde çalışmaktan başka hiçbir endişe taşımamıştır. Falih Rıfkı Bey, Ruşen Eşref ve Yakup Kadri Beylerle Milli Mücadele ve genç Türkiye Cumhuriyetinin üç kalem asilzadesi olarak tarihimize geçmiştir. Falih Rıfkı Bey, Atatürk devrinde -mutadı veçhile- öteki arkadaşları gibi Millet Meclisi’ne girmiş, fakat hizme­tini daha ziyade kalemiyle sürdürerek en kritik zamanlarda Atatürk fikriyatına sadakatten zerre kadar ayrılmamış, gerçekten Atatürk idealisti milliyetçi ve medeniyetçi bir ya­zar olarak yükselmiştir. Şuraya dikkati çekmek yerinde olur ki, Falih Rıfkı Bey Meşrutiyet sonlarından beri gelmiş geçmiş polemistlerin en kuvvetlisi, en şiddetlisi, en dayanılmazı idi. Bunun tesirini o zamandan beri yazılarını takip edebilmiş olanlar hâlâ ta­şırlar. İnsan sanır ki; bu kadar kuvvetli bir polemikçinin hu­susi hayatı ve şahsi mizacı da haşin, hiç değilse mütecaviz olur. Bir İstanbul çocuğu olan ve kalemiyle nice kalem ve po­litika kabadayılarını perişan etmiş olan Falih Bey’in ağzın­dan en hiddetli zamanında âdi bir küfür, hani hiddetini ya­tıştırmak için bir sövüp sayma işitilmemiştir. Falih Bey bu vadide o derece edip hattâ mahcup kimse, fakat hususi soh­betlerinde son derece neşeli, mirkelâm fakat ateşzeban idi.

Falih Bey’in politikada ve zamanının büyükleriyle sıkı fıkı olan münasebetlerinde şahsına menfaatler sağladığı da işitilmemiş ve ölünceye kadar kalemiyle ve uzun kalem ha­yatının kendine sağladığı küçük bir iratla geçinebilmiştir. Çünkü Falih Rıfkı Bey bütün hayatında hesabı kitabı, kâr ve zarar gibi şeyleri aslâ bilmemişti. Falih Rıfkı Bey, milli bir Atatürkçü, cesur bir antikomünist ve şiddetli bir yobaz aleyhtarı idi. Ve bütün bu hareket­lerindeki şiddetini hiçbir zaman kaybetmemişti. Ne var ki Falih Rıfkı Bey de birçok heyecanlı aydınlar gibi hislerine çokça tâbi olmaktan nefsini kurtaramamıştır. Falih Bey büyük bir kalem sanatkârı olduğuna göre her artist gibi karihasının genişliği duyguları ile de doldurmak istemesini ne kadar tabiî bulsak, hislerinin şevkine hemen uyması onun hayatında bâzı fevri hareketler yapmasına se­bep olmuştur.

Bunlardan biri İnönü ile arasının açılmasıdır. Gönüller Falih Rıfkı Bey’in bu devrim arkadaşı ile barışma­dan göçmesine üzgündür. Falih Rıfkı Bey, Türkçenin sadeleşmesine en çok çalışan ve konuşulan Türkçe ile en çetrefil konuları, en edebi eser­leri işleyebilen bir kuvvete sahipti. Türkçeye tasarruf ettiği­ni sanan bizim gibiler onun bu vadide topuğuna erişeme­miştir. Falih Rıfkı Bey kalem ve mücadele hayatının son safha­sını kurduğu Dünya Gazetesinde Demokrat iktidarın Anayasa ve demokrasi dışı tutumuyla, cesurane yürütmüş, hattâ bu yüzden mesai arkadaşı ve arkadaşımız Bedii Faik’in tevkifi haberini aldığı sıralarda -tesadüfen yanında bulunuyor­dum- teessüründen tansiyonunu ölçen doktor kendisine 20 derken bize eliyle 25 gösterdiğini hatırlarım ki, bu da daha o zamandan heyecanlı mücadele hayatının kalbini nasıl zor­ladığını gösteren alâmetlerdir. Falih Rıfkı Bey’in ölümüyle Türk kalem ve devrim ha­yatı büyük varlıklarından birini kaybetmiştir. Atay’ın ölümünden dolayı ailesine, kalabalık dostlarına ve kurucusu olduğu Dünya Gazetesine taziyelerimizi ne kadar sunsak azdır.

Çünkü Falih Rıfkı Bey emsalsiz bir adamdı. Hak rahmet eyleye.

 

Milli Mücadele’ye Onbaşı rütbesiyle katılmış olan Halide Edib Hanım (Adıvar), Mütareke yıllarından birinde. Falih Rıfkı (Alay) ile Yacht Kulübü’nde (1918).

Büyük ve değerli yazı üstadı Falih Rıfkı çalışma odasında kitapları arasında
1. Dünya Harbi yıllarında Falih Rıfkı Atay

Fatih Rıfkı Atay… 55 yıllık gazeteci… Basın mesleğinin en yıpratıcı sene­lerinde bu işe atılmış…
Falih Rıfkı Atay silindir şapka ve bastonuyla