Atatürk’ün Doğu Cephesindeki Başarıları

Mustafa Kemal, rahatsızlığı nedeniyle Anafartalar Grubu Komutanlığı’nı Mirliva (Tuğgeneral) Fevzi Paşa’ya (Fevzi Çakmak) bırakarak 10 Aralık 1915’te cepheden ayrıldı. Bu tarihten bir ay sonra da İngiliz ve Fransızlar Çanakkale’den çekilmeye başlarlar (9 Ocak 1916). 

Çanakkale Savaşları’ndan sonra Mustafa Kemal’in ünü bütün yurda yayılmıştır; fakat Başkomutan Vekili Enver Paşa onu kıskanmaktadır. Gelibolu’da bir ordudan çok (onbir tümen ve bir süvari tugayı) birliklere komuta ettiği halde, rütbesinin generalliğe yükseltilmesi geciktirilmiştir. Mustafa Kemal Çanakkale dönüşü İstanbul’da bir süre kaldıktan sonra bazı işlerini yoluna koymak üzere Sofya’ya gitmiştir. Orada bulunurken karargâhı Edirne’de bulunan 16. Kolordu’nun Komutanlığı’na atandığı bildirilmiştir. Mustafa Kemal 14 Ocak 1916’da Karaağaç’a gelerek 16. Kolordunun Komutanlığı’nı eline aldı (bk.Resim: 13). Bir süre sonra 16. Kolordu, Kafkas Cephesi’ne sevk edilmek üzere Diyarbakır’a nakledildi. Bunun üzerine Mustafa Kemal 27 Şubat 1916 tarihinde Edirne’den ayrılarak Re’sülayn’a hareket etti. Yolda iken 1 Nisan 1916’da Mirlivalığa (Tuğgeneral) terfii yapıldı ve Mustafa Kemal Paşa oldu. 
Resim:13-16. Kolordu Komutanı Mustafa Kemal Paşa
Mustafa Kemal Paşa 16 Nisan 1916’da Silvan’da işe başladı. Ruslar, İngiliz ve Fransızların Çanakkale’yi boşaltmalarından sonra Türklerin doğu sınırına yeni kuvvetler getirecekleri varsayımına dayanarak, Rus Ordularının eski başkomutanı olan Dük Nikola Nikolaieviç’in komutasındaki büyük Rus birliklerini Doğu sınırlarımıza yığmış ve saldırıya geçerek 11 Ocak 1916’da buradaki 3. Ordumuzun cephesini yarmışlar, bunun sonunda birliklerimiz 16 Şubat 1916’da Erzurum’u ve daha sonra Muş ve Bitlis’i düşmana bırakmak zorunda kalmışlardır. 

Mustafa Kemal, Doğu Cephesinde önce Rus saldırılarını durdurur. Özellikle 25-26 Nisan 1916’da yapılan saldırılar, Genç Paşa’yı hayli uğraştırır. İyi bir hazırlık döneminden sonra karşı saldırıya geçildi. 1916 Temmuzun sonunda başlayan bu saldırı. 7-8 Ağustos 1916 günlerinde Muş ve Bitlis’in kurtarılışı ile sonuçlanır. Ne var ki, karşılıklı saldırılar 1916 yılının sonuna kadar sürecek; fakat cephelerde bir değişiklik olmayacaktır. Özellikle 1917 yılı başlarında, Rusya’da ortaya çıkan iç olay bu cepheyi bu tarihten itibaren sessizliğe gömecek, daha sonra da düşman cepheden sessizce çekilecektir.

Bir Cevap Yazın