Atatürk Trakya Manevralarında. (17-20 Ağustos 1937 )

Trakya Manevraları 1937 yılında 17-20 Ağustos tarihleri arasında Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından Genelkurmay Başkanı Mareşal Fevzi Çakmak komutasında yapılan askeri tatbikattır. Dönemsel olarak yaklaşmakta olan II. Dünya Savaşı öncesinde hem silahlı kuvvetlerin hazırlık seviyesinin gözden geçirilmesi hem de olası düşman tehditlerine yönelik güç gösterisi olarak gerçekleştirilmiştir. Manevralar devlet yönetim kademesi tarafından üst düzeyde sahiplenilmiş ve başta Cumhurbaşkanı Mareşal Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere Başbakan Orgeneral İsmet İnönü, İçişleri Bakanı Şükrü Kaya, Londra Elçisi Ali Fethi Okyar, Atina Elçisi Ruşen Eşref Ünaydın, Tahran Elçisi Enis Akaygen ve diğer devlet görevlileri, hükümet üyelerince yakından takip edilmiştir.

Öncelikle İtalya’da Benito Mussolini’nin başını çektiği faşist hareketin sonra da Almanya’da Adolf Hitler önderliğindeki Nazilerin iktidarı aldıktan sonra saldırgan bir şekilde silahlanmaya girişmeleri ve Avrupa kıtasında yeniden toprak paylaşım peşinde koşmaları yaklaşmakta olan bir savaşın habercisi olarak değerlendiriliyordu. Kimi sohbetlerinde bu konuya değinen başta Atatürk olmak üzere Türk devlet yetkilileri hem silahlı kuvvetleri askeri bir karşı karşıya geliş durumuna hazırlamak hem de olası tehditlere gözdağı vermek üzere askeri tatbikat düzenlemeye karar verirler.

Gelişimi

Kırklareli, Tekirdağ ve Edirne bölgelerini kapsayan tatbikata yaklaşık 200 bin asker katılır.[1] Genel Kurmay Başkanı Fevzi Çakmak komutasındaki tatbikatlarda sarı, kırmızı ve mavi birlikler olası bir işgal senaryosuna göre strateji geliştirecek hareket ederler.

Trakya bölgesi Osmanlı İmparatorluğu zamanında 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı ve 1912-1913 Balkan Savaşları sırasında yoğun çarpışmaların yaşandığı ve Türkiye Cumhuriyeti için çok önemli stratejik bir savunma bölgesi olduğu için seçilmiştir. Arazi yapısının cephe savaşına uygun olmaması nedeniyle saldıran kuvvetlerin önemli avantaj içinde olacağı yörede savunma kabiliyetinin güçlendirilmesi hedeflenmiştir.

Senaryo uyarınca Meriç Nehri hattı boyunca saldıran hayali düşman kuvvetleri olan sarı birlikler, Kıyıköy’den çıkartma yapan destek mavi birlikleriyle, savunmadaki kırmızı birliklere saldırır.

Kronoloji

16 Ağustos 1937 Pazartesi: Son hazırlıkların tamamlanması
17 Ağustos 1937 Salı: Manevralar başlar
18 Ağustos 1937 Çarşamba: Manevralar devam eder
19 Ağustos 1937 Perşembe: Manevralar devam eder
20 Ağustos 1937 Cuma: Manevralar sona erer
21 Ağustos 1937 Cumartesi: Yabancı heyetlerin Edirne ziyareti
22 Ağustos 1937 Pazar: Geçit töreni

Katılımcı komuta heyeti

Mareşal Fevzi Çakmak

Orgeneral Fahrettin Altay (Manevra Komutanı)

Orgeneral İshak Avni Akdağ

Orgeneral İzzettin Çalışlar

Korgeneral Abdurrahman Nafiz Gürman

Korgeneral Ali Fuad Erden

Korgeneral Asım Gündüz

Korgeneral Salih Omurtak (Başhakem)

Korgeneral Kâzım Dirik

Korgeneral Ömer Halis Bıyıktay

Etkileri

Tatbikatlara katılan yabancı askeri heyetler arasında Bulgaristan, Fransa, Irak, İngiltere, İran Romanya, Yunanistan ve Yugoslavya askeri temsilcileri bulunmaktadır.

Tatbikat ilk kadın savaş pilotu Sabiha Gökçen’in ilk askeri tatbikatıdır.

Tatbikata katılan askeri personele ve yetkililere anı madalyası verilmiştir

Tatbikatlara katılan dönemin Ulus gazetesi başyazarı Falih Rıfkı Atay ile sonradan tarihçi olacak gazeteci Cemal Kutay izlenimlerini çeşitli yayın organlarında yayınlamışlardır.